Tìm hiểu chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh mới nhất hiện nay

Chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh là nội dung được nhiều cá nhân, hộ kinh doanh quan tâm khi các quy định về hóa đơn điện tử, doanh thu chịu thuế và chế độ ghi chép sổ sách ngày càng được siết chặt. Việc nắm rõ quy định sẽ giúp hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ với cơ quan thuế, hạn chế rủi ro xử phạt và quản lý hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn. Bài viết dưới đây của xCyber sẽ cập nhật đầy đủ những quy định mới nhất về chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh, đồng thời giải đáp các câu hỏi thường gặp theo quy định hiện hành.

Cơ sở pháp lý về chế độ kế toán hộ kinh doanh cá thể

Hiện nay, chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh được quy định và hướng dẫn bởi nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Mỗi văn bản sẽ điều chỉnh một nội dung riêng liên quan đến kế toán, thuế, chứng từ, hóa đơn và việc quản lý doanh thu của hộ kinh doanh. Cụ thể gồm:

• Luật Kế toán số 88/2015/QH13 quy định những nguyên tắc chung về công tác kế toán, chứng từ kế toán, sổ kế toán, lưu trữ tài liệu kế toán và trách nhiệm của người làm kế toán.
• Thông tư 88/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán dành cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Đây là văn bản quan trọng nhất, quy định hệ thống chứng từ, sổ kế toán và phương pháp ghi chép áp dụng cho hộ kinh doanh thực hiện chế độ kế toán.
• Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
• Nghị định 123/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung quy định về hóa đơn, chứng từ điện tử đối với tổ chức, doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
• Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định về hóa đơn điện tử, trong đó mở rộng phạm vi áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đối với nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn hoặc thuộc ngành nghề bắt buộc.
• Các quy định mới của pháp luật về thuế đã nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân từ 500 triệu đồng lên 01 tỷ đồng/năm đối với hộ kinh doanh đủ điều kiện theo quy định hiện hành. Đây là thay đổi quan trọng giúp giảm nghĩa vụ thuế cho nhiều hộ kinh doanh quy mô nhỏ.

Có thể thấy, chế độ kế toán hộ kinh doanh cá thể không chỉ được điều chỉnh bởi Thông tư 88/2021/TT-BTC mà còn chịu sự tác động của nhiều quy định về thuế, hóa đơn điện tử và quản lý doanh thu. Vì vậy, hộ kinh doanh cần thường xuyên cập nhật các văn bản mới để thực hiện đúng quy định.

Điểm nổi bật về chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh 2026

Những năm gần đây, hệ thống pháp luật về thuế và kế toán đối với hộ kinh doanh có nhiều thay đổi nhằm tăng tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Đặc biệt từ năm 2026, nhiều quy định mới về hóa đơn điện tử, doanh thu và chế độ ghi chép sổ sách đã được áp dụng đồng bộ, giúp cơ quan quản lý thuế dễ dàng theo dõi doanh thu thực tế, đồng thời tạo điều kiện để hộ kinh doanh quản lý hoạt động tài chính bài bản hơn. Dưới đây là những nội dung đáng chú ý mà hộ kinh doanh cần nắm rõ.

Phân loại nghĩa vụ sổ sách bắt buộc (3 Nhóm hộ)

Thông tư 152/2025/TT-BTC bãi bỏ quy định tự chọn chế độ kế toán tùy ý, buộc hộ kinh doanh phải tuân thủ nghiêm ngặt số lượng sổ sách theo phân nhóm doanh thu và nghĩa vụ thuế: 

Nhóm 1: Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm

• Được miễn thuế GTGT và thuế TNCN.
• Chỉ phải mở duy nhất 01 sổ kế toán: Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1a-HKD) để chứng minh bản thân thuộc diện miễn thuế khi cơ quan thuế thanh tra. 

Nhóm 2: Hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm đến dưới 3 tỷ đồng/năm

• Nộp thuế theo phương pháp kê khai hoặc nộp thuế TNCN trên thu nhập.
• Hộ tự xác định thu nhập chịu thuế: Bắt buộc mở đủ 04 loại sổ sách (Doanh thu, Chi phí, Vật tư/Hàng hóa, Tiền mặt/Tiền gửi ngân hàng).
• Hộ nộp thuế TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu: Chỉ cần mở 01 sổ kế toán doanh thu (Mẫu S2b-HKD) giống như Nhóm 1. 

Nhóm 3: Hộ kinh doanh quy mô lớn (Doanh thu > 3 tỷ đồng/năm)

• Bắt buộc áp dụng toàn bộ 04 loại sổ sách kế toán.
• Phải sử dụng hệ thống biểu mẫu mới kế thừa từ các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp. 

Quy định khắt khe về chứng từ & lưu trữ tài liệu

Cơ quan quản lý chuyển dịch hoàn toàn sang kiểm soát dữ liệu số để tránh tình trạng mua bán hóa đơn, lập chứng từ khống: 

• Thời hạn lưu trữ bắt buộc: Toàn bộ tài liệu kế toán của hộ kinh doanh phải được bảo quản, lưu trữ tối thiểu 05 năm. 
• Hình thức lưu trữ: Cho phép lưu trữ linh hoạt bằng cả bản giấy truyền thống hoặc lưu trữ dữ liệu trên phương tiện điện tử. 
• Hóa đơn điện tử (HĐĐT):
  • Hộ có doanh thu > 1 tỷ đồng/năm thuộc nhóm bán lẻ, ăn uống, nhà hàng, khách sạn bắt buộc phải áp dụng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền.
  • Hộ thuộc nhóm bán buôn, thương mại… bắt buộc phải dùng HĐĐT có mã của cơ quan thuế.

Quy định về nhân sự và tổ chức bộ máy kế toán

Quy định mới tạo điều kiện thông thoáng hơn về mặt nhân sự tối ưu chi phí vận hành cho chủ hộ: 

• Không bắt buộc thuê dịch vụ: Hộ kinh doanh không bắt buộc phải thuê công ty dịch vụ kế toán bên ngoài.
• Tự vận hành nội bộ: Chủ hộ được phép tự mình ghi chép sổ sách, bố trí người thân trong gia đình làm hoặc giao cho nhân viên (thủ kho, thủ quỹ, bán hàng) kiêm nhiệm công tác kế toán. 

Rủi ro pháp lý & Chế tài xử phạt nếu vi phạm

Việc không tuân thủ nghiêm ngặt chế độ sổ sách mới từ năm 2026 sẽ dẫn đến các hậu quả tài chính nặng nề:

• Bị ấn định thuế: Nếu không mở sổ sách, không có chứng từ hợp lệ để chứng minh doanh thu/chi phí thực tế, cơ quan thuế có quyền ấn định mức thuế phải nộp cao hơn nhiều so với thực tế.
• Xử phạt hành chính: Phạt tiền đối với các hành vi không lập sổ kế toán, lập sổ không đúng mẫu quy định của Thông tư 152/2025/TT-BTC hoặc hủy hoại tài liệu kế toán trước thời hạn 5 năm. 

Giải đáp các câu hỏi thường gặp

Bên cạnh những quy định về chứng từ, sổ sách và nghĩa vụ thuế, nhiều hộ kinh doanh vẫn còn băn khoăn về việc mình có bắt buộc phải thực hiện chế độ kế toán hay không, cần chuẩn bị những loại chứng từ nào và có nhất thiết phải thuê kế toán. Dưới đây là lời giải đáp cho những câu hỏi phổ biến nhất theo quy định hiện hành.

Câu 1: Hộ kinh doanh có bắt buộc phải thực hiện chế độ kế toán không?

Có. Theo Thông tư 88/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh thuộc đối tượng áp dụng phải thực hiện chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh bằng cách lập chứng từ, ghi sổ kế toán và lưu trữ tài liệu theo quy định. Việc thực hiện đúng chế độ kế toán giúp hộ kinh doanh xác định chính xác doanh thu, chi phí và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. 

Câu 2: Những loại chứng từ kế toán thường sử dụng gồm những gì?

Một số chứng từ kế toán phổ biến gồm: hóa đơn điện tử, phiếu thu, phiếu chi, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, giấy báo Có/Nợ của ngân hàng, bảng thanh toán tiền lương và các chứng từ liên quan đến hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ. Các chứng từ này là căn cứ để ghi sổ kế toán và kê khai thuế. 

Câu 3: Hộ kinh doanh có cần kế toán không?

Pháp luật không bắt buộc mọi hộ kinh doanh phải có kế toán riêng. Chủ hộ có thể tự thực hiện công tác kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán nếu cần. Đối với hộ kinh doanh có nhiều giao dịch hoặc thực hiện kê khai thuế, việc có người phụ trách kế toán sẽ giúp quản lý tài chính hiệu quả và hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế. 

Việc thực hiện đúng chế độ kế toán đối với hộ kinh doanh không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ quy định của pháp luật mà còn quản lý doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế hiệu quả hơn. Hy vọng những thông tin trên của xCyber sẽ giúp bạn áp dụng đúng quy định hiện hành và hạn chế các rủi ro trong quá trình hoạt động kinh doanh.