Đăng ký
Đăng nhập
Trong quá trình hoạt động, vì nhiều lý do khách quan hoặc chủ quan, tình trạng doanh nghiệp nợ thuế diễn ra khá phổ biến. Tuy nhiên, việc chậm trễ thực hiện nghĩa vụ ngân sách không chỉ khiến doanh nghiệp đối mặt với các khoản tiền phạt tăng thêm mà còn dẫn đến những hệ lụy pháp lý nghiêm trọng như bị cưỡng chế hóa đơn hay tạm hoãn xuất cảnh. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết từ khái niệm đến quy trình xử lý nợ thuế theo luật định.
Nợ thuế doanh nghiệp là gì?
Nợ thuế doanh nghiệp là tình trạng đơn vị kinh doanh chưa nộp hoặc nộp chưa đủ các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước vào kho bạc nhà nước khi đã hết thời hạn nộp theo quy định của pháp luật hoặc theo thông báo của cơ quan thuế.
Khoản nợ thuế này có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân như chậm kê khai, chậm nộp tiền thuế, gặp khó khăn về dòng tiền hoặc chưa cập nhật kịp thời quy định pháp luật thuế mới.
Một số loại thuế doanh nghiệp bắt buộc phải nộp, dễ phát sinh nợ thuế gồm:
- Thuế giá trị gia tăng (GTGT).
- Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) khấu trừ.
- Thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có).
- Thuế xuất nhập khẩu.
- Các khoản tiền phạt vi phạm hành chính về thuế và tiền chậm nộp.
Khi phát sinh nợ, doanh nghiệp sẽ được hệ thống quản lý thuế ghi nhận và theo dõi cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ.
Doanh nghiệp nợ thuế bị xử lý như thế nào?
Công ty nợ thuế có sao không? Theo quy định của pháp luật về quản lý thuế (Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn), doanh nghiệp nợ thuế sẽ bị áp dụng các biện pháp xử lý theo mức độ vi phạm, từ nhẹ đến nghiêm trọng. Xem ngay các quy định xử lý doanh nghiệp nợ thuế dưới đây:
Tính tiền chậm nộp thuế hàng ngày
Theo Điều 59 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, đây là biện pháp đầu tiên và phổ biến nhất. Mức tính tiền chậm nộp được quy định là 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp. Khoản tiền này sẽ được hệ thống tự động cập nhật và cộng dồn cho đến khi doanh nghiệp tất toán nợ.
Xử phạt vi phạm hành chính về thuế
Ngoài tiền chậm nộp, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính nếu hành vi nợ thuế xuất phát từ việc khai sai, khai thiếu hoặc trốn thuế. Các mức phạt này được quy định cụ thể tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, có thể lên tới 1 đến 3 lần số thuế trốn.
Áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành
Khi khoản nợ quá hạn 90 ngày hoặc trong các trường hợp khẩn cấp, cơ quan thuế sẽ áp dụng Điều 125 Luật Quản lý thuế 2019 để cưỡng chế theo thứ tự:
- Trích tiền từ tài khoản, phong tỏa tài khoản của doanh nghiệp.
- Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập (đối với cá nhân liên quan).
- Dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
- Ngừng sử dụng hóa đơn: Đây là biện pháp gây tê liệt hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
- Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên.
- Thu hồi mã số thuế, giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.
Tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật
Theo Điều 66 Luật Quản lý thuế 2019, nếu doanh nghiệp nợ thuế thuộc trường hợp đang bị cưỡng chế, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có thể bị thông báo tạm hoãn xuất cảnh ra nước ngoài cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế vào ngân sách.
Giải đáp các câu hỏi thường gặp về doanh nghiệp nợ thuế
Dưới đây là tổng hợp những thắc mắc thực tế nhất mà các chủ doanh nghiệp và kế toán thường xuyên gặp phải khi xử lý nợ thuế.
Câu 1: Doanh nghiệp nợ thuế có được xuất hóa đơn không?
Nếu doanh nghiệp mới chỉ ở giai đoạn chậm nộp và chưa bị ra quyết định “Cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn” thì vẫn có thể xuất hóa đơn bình thường. Tuy nhiên, một khi đã bị cưỡng chế hóa đơn, doanh nghiệp phải nộp ít nhất 18% doanh thu trên hóa đơn lẻ muốn xuất vào ngân sách nhà nước để được cơ quan thuế chấp thuận cho phép sử dụng hóa đơn theo từng lần phát sinh hoặc nộp đủ tiền thuế nợ để được sử dụng hóa đơn trở lại.
Câu 2: Doanh nghiệp nợ thuế có bị cấm xuất cảnh?
Có. Theo quy định tại khoản 5 Điều 36 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 và điểm a khoản 1 Điều 21 Nghị định 126/2020/NĐ-CP. Nếu doanh nghiệp đang bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế khi chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế thì người đại diện pháp luật sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh đi nước ngoài.
Câu 3: Doanh nghiệp nợ thuế không có khả năng trả xử lý thế nào?
Trong trường hợp bất khả kháng hoặc phá sản, doanh nghiệp có thể làm hồ sơ xin:
- Gia hạn nộp thuế: Nếu gặp khó khăn đặc biệt do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ.
- Nộp dần tiền thuế nợ: Có bảo lãnh của ngân hàng và chia nhỏ lộ trình nộp trong tối đa 12 tháng.
- Khoanh nợ, xóa nợ: Áp dụng cho các trường hợp doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc không còn khả năng thu hồi theo quy định khắt khe của Luật Quản lý thuế.
Câu 4: Danh sách các doanh nghiệp nợ thuế xem ở đâu?
Thông thường, doanh nghiệp tự tra cứu số dư nợ trên hệ thống thuedientu hoặc eTax Mobile. Tuy nhiên, định kỳ hàng tháng hoặc quý, Cục thuế các tỉnh/thành phố sẽ công khai danh sách các doanh nghiệp nợ thuế chây trì trên cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc website của Cục Thuế địa phương để cảnh báo và đốc thúc nộp nợ.
Việc kiểm soát tình trạng doanh nghiệp nợ thuế là yếu tố sống còn để duy trì sự ổn định của đơn vị kinh doanh. Khi nợ thuế phát sinh, doanh nghiệp cần chủ động rà soát, lập kế hoạch tài chính để thanh toán sớm, tránh để bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế nặng nề như ngừng hóa đơn hay thu hồi giấy phép kinh doanh. Hãy luôn cập nhật các chính sách gia hạn, miễn giảm thuế để tối ưu hóa dòng tiền và đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật.
